Φεβρουάριος
Παρασκευή 6 Φεβρουαρίου 7-9μμ
Ευφημία Καρακάντζα, Καθηγήτρια Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας, Πανεπιστήμιο Πατρών
Τα «σκοτεινά» σημεία της Αντιγόνης του Σοφοκλή
Ποια είναι τα «σκοτεινά» σημεία της θρυλικής ηρωίδας του Σοφοκλή; Άραγε υπάρχουν, ή ο τίτλος της εισήγησης είναι επικοινωνιακό κόλπο για την προσέλκυση ακροατών; Και εάν υπάρχουν, ποια μπορεί να είναι; Δεν είναι η ηρωίδα μας ένα φωτεινό παράδειγμα ηρωισμού και αυταπάρνησης που θυσιάζει τη ζωή της στο βωμό της πανανθρώπινης, αλλά και θεϊκά ‘επικυρωμένης’, δικαιοσύνης, αυτής που υπαγορεύει ότι όλοι οι νεκροί δικαιούνται ταφής; Μήπως ο Πολυνείκης δεν έπρεπε να ταφεί; Μήπως η Αντιγόνη με την πράξη της καταστρέφει την οικογένειά της αντί να την προστατεύει; Μήπως αντί να είναι μια ηρωική κοπέλα στην καρδιά της πόλης της, η Αντιγόνη εξελίσσεται σε δημόσιο κίνδυνο; Μήπως, τελικά, ο Κρέοντας είχε δίκιο;
Σε αυτά και σε άλλα ερωτήματα θα προσπαθήσω να απαντήσω λαμβάνοντας υπόψη πώς θα προσλάμβαναν οι αρχαίοι θεατές την Αντιγόνη στο πλαίσιο της δικής τους πολιτικής και κοινωνικής κουλτούρας. Μετά θα λάβουμε υπόψη τι εντυπωσίασε τόσο βαθιά τον φιλόσοφο Χέγκελ, ώστε να την ονομάσει «την πιο λαμπρή γυναικεία φιγούρα της ελληνικής αρχαιότητας». Τέλος, θα αναλογιστούμε τι κάνει την Αντιγόνη τόσο δημοφιλή στις μέρες μας ¾ η δημοφιλία της μακράν υπερβαίνει των άλλων ηρώων, συμπεριλαμβανομένου του Οιδίποδα, του Ηρακλή ή του Αχιλλέα.
Μήπως αυτά τα «σκοτεινά» σημεία είναι ακριβώς τα πιο ελκυστικά;
Επιμέρους ερωτήματα:
- Πώς η Αντιγόνη παραβιάζει τον έμφυλο ρόλο της;
- Είναι αληθής η διάσταση μεταξύ θείων και ανθρώπινων νόμων;
- Ήταν ο Πολυνείκης ένας νεκρός που άξιζε να ταφεί;
- Είναι ο Κρέοντας ένας δημοκρατικός ηγέτης που διολισθαίνει σε τύραννο;
- Ο έρωτας; Τι ρόλο παίζει;
- Γιατί η Αντιγόνη είναι τόσο δημοφιλής;
- Υπήρχε Αντιγόνη πριν τον Σοφοκλή;
Σάββατο 14 Φεβρουαρίου, 11:00-13:00
Κωνσταντίνος Καλημέρης, Ερευνητής στο ΚΕΘΕΜ της Ακαδημίας Αθηνών
Η άλλη διάσταση των μαθηματικών
Σε πολλές περιπτώσεις η επαφή με την επιστήμη των μαθηματικών συμβαίνει μέσω της προσπάθειας επίλυσης προβλημάτων που ανακύπτουν στον φυσικό κόσμο. Ανεξάρτητα, όμως, από τη διαδικασία εισαγωγής, η περιήγηση σε αυτή την επιστήμη έχει τα δικά της χαρακτηριστικά και ιδιομορφίες. Εδώ θα δούμε πώς μπορεί να ξεδιπλωθεί η ανάγνωση των μαθηματικών μέσα από μια φαινομενικά κυκλική διαδικασία διαρκούς αποτυχίας επίλυσης προβλημάτων, η οποία όμως είναι αναπόφευκτη για την κατανόηση και εξέλιξη των εργαλείων, των μεθόδων και κατ’ επέκταση της ίδιας της επιστήμης. Για να το πετύχουμε αυτό θα αναφερθούμε σε κάποια θέματα που εμφανίζονται ως άλυτα ή παράδοξα, και θα συζητήσουμε τη διαδικασία αντιμετώπισής τους, καθώς και κάποιους από τους νοητικούς δρόμους που αυτή ανοίγει.
Παρασκευή 27 Φεβρουαρίου 19:00-21:00
Κώστας Γαγανάκης, Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ
Τα ευρωπαϊκά κυνήγια μαγισσών, 1530-1750
Ήταν τα ευρωπαϊκά κυνήγια μαγισσών ένα, ιδιαίτερα αιματηρό, επεισόδιο στο διαχρονικό «κυνήγι των γυναικών», ή μήπως υπήρξαν «κυνήγια των φτωχών»; Ποιος ο ρόλος της Εκκλησίας, αρχικά της Καθολικής και κατόπιν των Προτεσταντικών; Η πρώτη οργανωμένη μαζική γυναικοκτονία στην ιστορία της Δύσης υπήρξε αποκλειστική ευθύνη της εκκλησιαστικής και κοσμικής ελίτ, ή υπήρξε και μαζική σύμπραξη των πληβειακών στρωμάτων; Ζητήματα περιοδολόγησης των ευρωπαϊκών κυνηγιών μαγισσών. Είναι μερικά από τα ερωτήματα που θα επιχειρηθεί να φωτισθούν σε αυτό το μάθημα, με βάση τη σύγχρονη ιστοριογραφική παραγωγή και ιστορίες συγκεκριμένων μαγισσών του 16ου και 17ου αιώνα.
Παρασκευή 20 Μαρτίου 19:00-21:00
Ελευθερία Τομπατζόγλου, Δικηγόρος στον Άρειο Πάγο
Οι δικανικοί λόγοι ως ζωντανά κείμενα
Η Ελευθερία Τομπατζόγλου, από την οπτική γωνία της μάχιμης δικηγορίας, θα επιχειρήσει μια σύγκριση ανάμεσα στους δικανικούς λόγους της Β΄ Λυκείου και στον σύγχρονο δικανικό λόγο. Θα συζητήσουμε για το πλαίσιο, τη δομή και τα επιχειρήματα των ποινικών αγορεύσεων μέσα στους αιώνες. Ποιες είναι οι διαφορές; Υπάρχουν ομοιότητες; Και τελικά, ο Μαντίθεος, είναι αθώος ή ένοχος; Πώς θα το κρίνουμε και γιατί;
Παρασκευή 3 Απριλίου 19:00-21:00
Βίκυ Ιακώβου, Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών
Και τι ωροσκόπο έχεις; -Ο Αντόρνο ξέρει.
Μια εισαγωγή στη σχολή της Φρανκφούρτης αλλά από λιγότερο συνηθισμένη οπτική.
