Στην Αθήνα, στο Μεταξουργείο. Χώρος διάχυτος με στυλ, συγκεκριμένα το εναλλακτικό στυλ του μπαρμπέρη ιδιοκτήτη του. Κουβεντιάσαμε. Για το παρελθόν του. Την προσφυγιά και τη δύσκολη εγκατάσταση στη χώρα. Τα γούστα του, τη γειτονιά, όλα. Έχοντας μάθει στη σιγουριά της θεωρίας και της ακαδημαϊκής ενασχόλησης με ό,τι μας περικλείει, ταράχτηκα. Ορίστε ένα υποκείμενο της κοινωνικής ζωής με το κυματώδες παρελθόν του, σε έναν μικρο-χώρο, σε μια γειτονιά και μια χώρα που βιώνουν ραγδαίες αλλαγές. Τι να συνδέσεις με τι;
Στράφηκα στο παρελθόν. Τα μπαρμπέρικα του ελλαδικού χώρου στις απαρχές της νεωτερικότητας. Οι ανθρωπολόγοι μας ενημερώνουν ότι οι μπαρμπέρηδες συνήθως εργάζονταν στα χάνια. Στα τελευταία, διέμεναν και ψυχαγωγούνταν όσοι, συχνά έμποροι, κινούνταν προς το εσωτερικό της πόλης. Η εμπορευματική κίνηση γινόταν από έξω προς τα μέσα, από την ύπαιθρο προς την πόλη, συμβάλλοντας στην ανάπτυξή της.
Το σύγχρονο χάνι, σκέφτομαι, στέκει θηριώδες, φωτεινό και απρόσωπο, λίγα μέτρα από το μπαρμπέρικο μας. Από το ξενοδοχείο αυτό προέρχεται μεγάλο μέρος της πελατείας του. Πλάι στα κουρέματα και τις φιλοφρονήσεις των τουριστών, απλώνει τα κλαδιά του ένα ιδιαίτερο gentrification, πιο σιωπηλό και αργόσυρτο απ’ ό,τι σε άλλες περιοχές της πρωτεύουσας. Οι δυνάμεις της τάξης, στημένες γύρω από το ξενοδοχείο, προστατεύουν την ασφάλεια του αθηναϊκού holiday από τυχόν κακοποιά στοιχεία. Μαγαζάκια αρχίζουν να ανοίγουν εδώ κι εκεί στην άλλοτε λαϊκή γειτονιά. Ένα σύγχρονο πρότυπο ανάπτυξης εν Ελλάδι. Ο μπαρμπέρης, αν και ικανοποιημένος από την αυξανόμενη κίνηση, παραδέχεται ότι, μαζί με όλα αυτά, ανεβαίνουν και τα νοίκια. Και με τα νοίκια ανεβαίνουν και οι τιμές των υπηρεσιών, όπως και αυτών που παρέχει το μπαρμπέρικο. Τελικά, η πολυεθνική εργολαβία υπηρεσιών και τουρισμού, δημιουργεί αντίρροπη κίνηση: κάνει τον βίο αβίωτο και στέλνει κατοίκους και επαγγελματίες (εκτός από όσους αντέξουν ή ενσωματωθούν) από μέσα προς τα έξω, από το κέντρο στις παρυφές της πόλης.
Επαγγελματίες που τους βαραίνει το νοίκι, καλοδέχονται όμως το gentrification. Αποσπασματικά πράγματα, μπερδεμένα. Δεμένα όμως τέλεια, στην αντιφατική ολότητα που συνιστά ο πολιτισμός του σύγχρονου καπιταλισμού. Μόλις σπεύσω, με ένα άγχος έντονα ηθικολογικό, να εντοπίσω τους μικρομεσαίους «συνεργάτες» και «απολογητές» του συστήματος, ακούω τον θείο Κάρολο: «Στην κοινωνική παραγωγή της ζωής τους, οι άνθρωποι έρχονται σε σχέσεις καθορισμένες, αναγκαίες, ανεξάρτητες της θέλησής τους.»
-Άρθρο του Νίκου Κανάκη, στο πλαίσιο του εργαστηρίου Αρθρογραφίας Γνώμης, με συντονιστή τον Σωτήρη Σιαμανδούρα